تحقیق جغرافیا درباره شهری، شهرسازی،  برنامه، “

متن کامل در sabzfile.com

– جنوبی داشته باشند، دارای جعت شرقی – غربی هستند، معابر جمع و پخش کننده که در نظام سلسله مراتب معابر در رده بعد از معابر فرعی قرار دارند، معمولا” جهت شمال – جنوب دارند. درصورتیکه دربافت مسکونی به هر دلیلی ( شیب و توپوگرافی زمین و یا شرایط اقتصادی واجتماعی بافت ) معابر فرعی مسکونی آن جهت شمالی – جنوبی داشته باشند، جهت گیری قطعات مسکونی نسبت به جهت گیری یا رون شرقی – غربی، جهت گیری و رون نامطلوبی است داشته باشند . از این رو، در طراحی و برنامه ریزی بافت های مسکونی همیشه می باید به این نکته توجه نمود که معابر فرعی مسکونی عموما جهت شرقی – غربی داشته باشند.
3-4- جمع بندی و نتیجه گیری
پیدا کردن قاعده ای برای ارتفاع پذیری ساختمانها که برای کلیه عوامل موثر در تمامی مکانها و زمانها جواب مطلوبی داشته باشد، غیر ممکن است. زیرا مشخصه های حاکم بر محدوده های شهری و روستایی از نظر ویژگی های اقلیمی، ساختار اقتصادی، بویژه ارزش زمین، مشخصه های اجتماعی – فرهنگی و … متفاوت می باشد. از طرفی بسیاری از عوامل اجتماعی، اقتصادی و حتی محیطی قابل تبدیل به کمیت نیستند، لذا ضروری است از تلفیق عوامل موثر، ساختار مناسب مشخصه های زمین را در موقعیت های متفاوت به دست آورد ( نصر،1380 : 38 ).
در این فصل، محقق بعد از بررسی نظریات مطرح در نوسازی و بهسازی بافتهای شهری و ارائه روشهای مطرح در تعیین ارتفاع ساختمانها، به شناسایی عوامل و مولفه های مطرح در ارتفاع پذیری ساختمانها می پردازد که بعد از تقسیم بندی این مولفه ها در دودسته کلی و موضعی، هرکدام از آنها را در زیر مجموعه های مربوطه بررسی می نماید. درنتیجه شناسایی این عوامل، می توان به بررسی وضعیت ارتفاع پذیری و ارائه اصلاحات و راهکارهای مربوطه پرداخت تا بتوان روند توسعه پایدار درونزای شهری را تسریع بخشید.

مروری بر تجارب
طرح های توسعه شهری در جهان

4-1- مقدمه
در پژوهشهای شهری مانندهر بررسی علمی، لازم است تا معیارها و ضوابط مرتبط با موضوع مورد پژوهش مورد توجه قرار گیرد.بی تردید آگاهی از تحولات هر پدیده جهت اصلاح و اعتلای آن ضروری می باشد. هرچه میزان این شناخت بیشتر و دقیق تر باشد، تبیین فرایند بازنگری و ارزیابی مطلوب تر خواهد بود. بدین سبب،این فصل به بررسی اجمالی تجارب جهان در تهیه و اجرای طرح های توسعه شهری می پردازد تا با اقدامات کشورهای مطرح در این زمینه در جهت استفاده از فضا و عملیاتی کردن توسعه پایدار آشنا شد.

4-2- نگرشی به تاریخچه طرح های توسعه شهری در جهان
شهرنشینی یک دوره تقریبا 5700 ساله را پشت سر گذاشته است. شهر نشینی تا اواسط قرن هیجدهم میلادی مفهوم امروزی را نداشت ؛ به طوری که تنها 3% جمعیت جهان و کمتر از 30 میلیون نفر در شهرها زندگی می کردند.البته پیش از انقلاب صنعتی شهرهای مهمی نظیر روم با بیش از یک میلیون نفر در قرن سوم و لندن با 255 هزار نفرجمعیت وجود داشته است (نوریان و شریف، 1375 :27). اما این شهرها مشکلات اقتصادی و اجتماعی شهرهای امروزی را نداشتند. رشد شهرنشینی پس از سال 1800میلادی چنان شتابی به خود گرفت که در طی تنها 180سال جمعیت شهرنشین جهان معادل ده برابر کل دوران 5700 ساله پس از آن بود (همان، 28) .
اگر چه در گذشته های دور در شهرهایی همچون ” موهنجودارو” در تمدن سند طراحی صورت می گرفت یا در ” شهر سوخته ” در ایران و حتی در برخی از شهرهای قرون وسطی، روش منطقه بندی مشاغل به عنوان نوعی برنامه ریزی وجود داشته است ؛ لیکن برنامه ریزی شهری و تهیه طراحی مربوطه به صورت گسترده و فراگیر از زمان مواجه شدن با پدیده رشد سریع شهرنشینی آغاز شده و در برنامه امور دولتها قرار گرفته است. به عبارت دیگر، شهرنشینی سریع مسائلی را در زمینه اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و غیره به وجود آورد که علم برنامه ریزی شهری و شهرسازی را به عنوان ابزاری جهت شناخت حل آن مسائل موجودیت بخشید. بدین ترتیب، منطقه بندی فضای شهری و تغییرات کالبدی در بافت شهرها بصورت عنصری در بطن برنامه ریزی شهری مطرح شد و با ایجاد تنوع در کاربریها، منطقه وسیمای شهری هویت یافت (همان، 29).
دانش برنامه ریزی شهری در اوایل قرن بیستم در انگلستان و ایالات متحده آمریکا پاگرفت که اولین نظریه پردازان مهم آن پاتریک گدس و لویس مامفورد بودند.آنان، که هردو در اصل زیست شناس بودند، با استفاده از اصول بوم شناسی و زیست شناسی، نظریه ارگانیستی را در شهرسازی مطرح ساختند که تحت تاثیر شرایط آن زمان با نظریه کارکردگرایی شهرسازی مدرن (منشورآتن -1933) در هم آمیخت و به عنوان الگوی برنامه ریزی جامع یا برنامه ریزی عقلانی در سراسر جهان گرفته شد. در واقع مبانی برنامه نظری برنامه ریزی جامع ( بصورت طرح های جامع -تفصیلی) بیش از نیم قرن بر تفکر علمی شهرسازی جهان حاکم بود تا حدود دهه 1960 در خاستگاه خود دوام آورد (پیرزاده و همکاران، 1387 : 13 و 14 ).
بطوراخص، شهرسازی در کشورهای اروپایی غربی تا پایان دهه 1960 چهار مرحله متفاوت را پشت سرگذاشته است :
مرحله اول (از 1800 تا 1900 میلادی )، یک دوره زمانی به نسبت طولانی را از اوایل قرن نوزدهم تا اواخر این قرن، در برمی گیرد. مراحل اولیه شکل گیری شهر معاصر اروپایی غربی،در این دوره آغاز می شود. دراین مرحله، بخش اعظم توسعه شهرها بدون اتکا به هرنوع طرح و برنامه مدونی صورت می گیرد ( شارمند،1377 : 24) . در این دوران بازسازی مراکز شهری در چارچوب طرح های مدون صورت می گیرد و اهداف آنها با توجه به نیازهای جامع تعیین می شود.
طرح های بازسازی مراکز شهری، مستقیما” از طرف هیات حاکم با کمک تکنسین های جدیدی بنام مهندس تهیه واجرا می شود. دراین دوران توسعه شهری با توجه به نظریه پردازان مسائل اجتماعی صورت می گیرد. از جمله مهمترین نظریه پردازان این دوران را میتوان اون و فوریه نام بردکه توسعه شهری را درخارج از شهرهای موجود و بدون مانع و محدودیت ایده آل می دانستند.
در این سایت مطالب به صورت text only نمایش داده می شود و عکس ها و نمودار ها و.. درج نمی شود. برای دانلود فایل اصلی به سایت sabzfile.com مراجعه نمایید
دوره دوم (از اوایل 1900 تا 1950 میلادی )، یک دوره زمانی را از اوایل قرن بیستم تا اوایل دهه 50 میلادی دربرمی گیرد. دراین دوره، اصول نظری شهرسازی مدرن پایه ریزی می شود که در عمل، صرفا” در مقیاس محدود بکار می آید.
توسعه شهری – بویژه توسعه حومه های شهری – به استثنائ چند شهر بزرگ نظیر لندن، پاریس، آمستردام که در فاصله دو جنگ جهانی برای آنها طرحی هایی تهیه شده است. بدون اتکا به هرنوع طرح مدونی انجام می گیرد (شارمند،1377 :25) . دراین دوره، نظریه های متعددی درباره شهرسازی مطرح می گردد که برخی از آنها عبارتنداز:
1. نظریه آتور سوریا درباره شهر خطی
2. نظریه تونی گارنیه درباره شهر صنعتی
3. نظریه منطقه بندی
4. نظریه ابنزر هاوارد درباره باغشهر
5. نظریه های جنبش نو معماری (مطرح در منشورآتن)
6. نظریه لوکوبوزیه درباره شهر درخشان
7. نظریات مطرح شده در ایالات متحده آمریکا (که مهمترین آن نظریه آتور پری درباره واحد همسایگی است )
8. نظریات مکتب شیکاگو( که در ایالات متحده آمریکا مطرح میشود) (همان 27-28 ) .
مرحله سوم ( از 1950 تا1970 میلادی )، یک دوره زمانی بیست ساله را دربر می گیرد. دراین دوره، تغییر مهمی در اصول نظری شهرسازی مدرن که در نیمه اول قرن کنونی شکل گرفته رخ نمی دهد، اما در تجربه عملی برخلاف دو مرحله قبل از طرح های شهری در مقیاس وسیع برای توسعه و بازسازی شهرهای بعداز جنگ استفاده می شود. محتوا و اهداف این طرح ها متاثر از نظریاتی است که در نیمه اول قرن شکل گرفته اند. از ویژگی های دیگر این مرحله، یکی ملی و منطقه ای شدن برنامه ریزی کالبدی و دیگری تمرکززدایی اداری در زمینه تهیه و اجرای طرح هاست که براساس آن اختیار تهیه و اجرای طرح های شهری و منطقه ای به مسئولان اداری محلی واگذار می شود.
مرحله چهارم،از اواسط دهه 60 آغاز می شود که نقطه عطفی درسیر تحول نظریات و روشهای علمی طرح ریزی شهری بشمار می آید. این دهه، يک نقطه عطف مهم در روند تحولات برنامه ريزي شهري و منطقه ای در جهان به شمار مي رود. به طور مثال در اواسط اين دهه الگوي برنامه ريزي استراتژيک در ايالات متحده امريکا رواج پيدا کرد. در سال 1967، قانون برنامه ريزي شهري در فرانسه به تصويب رسيد که به جاي طرح هاي جامع، نظام جديدي از انواع طرح هاي توسعه و عمران را در دو سطح کلان و محلي به وجود آورد. بطور مشخص درسال 1968 به تجدید نظر در قوانین شهرسازی و روش های طرح ریزی شهری انگلستان منجر شد که مهمترین نتایج این تحولات ” طرح های ساختاری ” (برای شهرها و شهرستانها ) و ” طرح های محدوده عمل ” ( برای بخشهایی از شهر) بودند. براساس این قوانین جدید، طرح ریزی شهری افزودن بر سامان دهی فعالیت های شهری، نظارت بر کیفیت ساخت وساز و تعیین الگوی توسعه فضایی شهر را نیز عهده دار گردید. در کشور ژاپن نيز در سال 1968 قانون جديد برنامه ريزي شهري با رويکرد راهبردي جاي قانون 1919 را گرفت. با توجه به اين ملاحظات از دهه 1960 به بعد تقريباً در تمام کشورهاي پيشرفته جهان، مباني برنامه ريزي شهري و الگوي طرح هاي جامع تغيير اساسي پيدا کرد و به ويژه در دو دهه آخر قرن بيستم دامنه و عمق اين تغييرات بيشتر شد. از حدود دهه 1970 به تدريج اين تحولات به کشورهاي در حال توسعه نيز نفوذ يافت، به طوري که امروزه به يک گرايش فراگير جهاني بدل شده است.
بدنبال این تحولات بنیادین بتدریج در طول چند دهه اخیر مجموعه ای از نظریه ها، دیدگاهها و پارادایمهای جدید در برنامه ریزی و مدیریت شهری جهان مطرح شده است که اهم آنها عبارتند از :
 برنامه ریزی گام به گام
 برنامه ریزی حمایتی
 برنامه ریزی عدالت خواه
 برنامه ریزی سیستمی
 برنامه ریزی راهبردی
 برنامه ریزی فرایندی
 برنامه ریزی پاسخگو
 برنامه ریزی دمکراتیک
 برنامه ریزی مشارکتی ( پیرزاده و همکاران،1387 : 15 ). در این سایت مطالب به صورت text only نمایش داده می شود و عکس ها و نمودار ها و.. درج نمی شود. برای دانلود فایل اصلی به سایت sabzfile.com مراجعه نمایید
می توان نظریه های برنامه ریزی شهری و منطقه ای و در کشورهای پیشرفته جهان را به سه مرحله اساسی تقسیم کرد که سه پارادایم یا نظریه اصلی هرکدام در یک محدوده زمانی معین غالب بوده است. این سه پارادایم عبارت است از:
1- پارادایم برنامه ریزی جامع یا برنامه ریزی عقلانی
2- پارادایم برنامه ریزی سیستمی
3- پارادایم برنامه ریزی راهبردی
که مشخصات اصلی این سه پارادایم بطور خلاصه در جدول شماره 4-1 آورده شده است.

جدول شماره (4-1) : تحول پارادایمهای شهرسازی در قرن بیستم
پارادایم دوره نفوذ مبانی فکری و اجتماعی اهداف کلان الگوی طرح های توسعه
برنامه ریزی
جامع 1920 – 1960 • خردگرایی و اثبات گرایی
• مدیریت متمرکز دولتی • توسعه کلان اقتصادی
• سازماندهی کالبدی
• طرح های کالبدی ملی- منطقه ای
• طرح های جامع – تفصیلی
برنامه ریزی
سیستمی 1960 – 1980 • نگرش سیستمی به جهان
• مدیریت علمی سیستمها • بهسازی سیستمهای اقتصادی – اجتماعی
• هدایت و نظارت سیستم شهر • مدلسازی سیستمهای شهری
• طرح های بلندمدت
• طرحهای ساختاری- محلی
برنامه ریزی
راهبردی 1980 – 0000 • نگرش راهبردی و تصمیم سازی
• دموکراسی و خردجمعی
• حفظ ارزشهای بومی و محلی • تامین توسعه پایدار
• گسترش عدالت اجتماعی
• تقویت مشارکت همگانی • سلسله مراتب شهرها

متن کامل در sabzfile.com

• انواع طرحهای محلی و کوتاه مدت
• پروژه های طراحی شهری
منبع: پیرزاده و همکاران،1387 : 16
به طور کلی، اگرچه در کشور های مختلف برای تهیه تفصیلی و مقررات منطقه بندی روش های متفاوتبکار گرفته می شودو نهادها و ارگانهای دولتی مختلفی در این کار درگیر میشوند، ولی همگی از فرایند مجوز ساخت برای اجرای طرح ها و مقررات بهره می برند. افرادی که متقاضی دریافت مجوز ساخت (یا مجوز تعمیرات یا ایجاد تغییرات اساسی در ساختمان) می باشند، باید نقشه و طرح خود را مطابق طرح ها و مقررات مذکور تهیه نمایند ودر صورت مغایرت تنها میتوانند پیشنهادی برای تغییر مقررات و طرح های تفصیلی ارائه دهند. شهرداری یا شورای شهر در چارچوب اهداف تامین رفاه، بهداشت و امنیت جامعه، اختیار قبول یا پیشنهادات را دارد. گاهی نیز معامله ای بین متقاضی و شهرداری صورت گیرد بدین ترتیب که شهرداری در قبال دریافت مبلغ یا امتیاز مقررات را تغییر می دهد و به نفع ساخت بنا حکم صادر می کند. (نوریان و شریف، 1375 : 55).
4-2-1- تجارب انگلستان