تحقیق درباره معبر، سایه، معابر، هندسی

الگوی پنجم شکل سطح اشغال

ماخذ : ( کسمایی، 1369 : 106 )
این نمونه، در مجموعه های ساختمانی می تواند بافت نسبتا” متراکمی را ایجاد کند. در صورتی که ساختمانهای واقع در یک مجموعه، در نماهای غیر اصلی به یکدیگر اتصال یابند، مساحت سطوح خارجی آنها تقلیل خواهد یافت. هریک از بالهای ساختمان، باعث ایجاد سایه متقابل بر یکدیگر می شوند و در مجموع، سطوح واقع در سایه ساختمان افزایش می یابد ( همان : 106 ).
الگوی 6 : ساختمان دو طرفه مجزا، ساختمان به طور مجزا در دو طرف زمین مورد نظر قرار گرفته است ( کسمایی، 1369 : 107 ).

شکل شماره ( 3-15 ) : الگوی ششم (ساختمان دو طرفه مجزا ) شکل سطح اشغال

متن کامل در sabzfile.com

ماخذ : ( کسمایی، 1369 : 107 )
هريك از قسمتهاي اين ساختمان مانند يك ساختمان يك طرفه عمل مي كند، بنابراين موارد ياد شده در مورد ساختمان يك طرفه در مورد هر يك از قسمتهاي اين الگو صادق است. در ارتباط با مساحت سطوح خارجي و نسبت سطح به حجم و همچنين كنترل تابش آفتاب و تعيين جهت استقرار ساختمان، اين الگو مشابه الگوي دو طرفه عمل مي كند. در مواردي كه زيربناي كافي وجود دارد و مي توان فضاهاي جداگانه اي براي استفاده در فصول مختلف پيش بيني نمود، اين الگو، الگوي بسيار مناسبي است. قسمت شمالي كه نماي جنوبي دارد براي زمستانها كاملا” مناسب است و قسمت جنوبي كه رو به شمال است، براي استفاده در تابستانها مفيد خواهد بود. اين الگو مي تواند فرمي درون گرا و بافتي متراكم ايجاد كند( کسمایی، 1369 : 107 ).

الگوی 7 : ساختمان U شکل
شکل شماره ( 3-16 ) : الگوی هفتم ( ساختمان U شکل ) شکل سطح اشغال

ماخذ : ( کسمایی، 1369 : 107 )
استقرار این الگويي تنها در قطعات بزرگ ميسر است. در اين الگو درصد اشغال زمين بسيار بالاست که مي توان با كنار هم چيدن چنين الگويي، مجموعه هاي ساختماني بسيار متراكمي احداث كرد. نسبت سطح به حجم ساختمان زیاد است. در این الگو در صورتي كه ساختمانها در نماهاي غير اصلي به هم اتصال داشته باشند، بافت مجموعه بسيار متراكم و نسبت سطح به حجم هر يك از ساختمانها و كل مجموعه ساختماني بسيار كم خواهد شد. نماهاي مختلف، يا قسمتهاي مختلف چنين الگويي باعث ايجاد سايه متقابل بر روي يكديگر مي شوند. به همين دليل اين الگو از نظر كنترل سطوح خارجي در مقابل تابش آفتاب الگوي مناسبي است.

الگوی 8 : ساختمان حیاط مرکزی
شکل شماره ( 3- 17 ) : الگوی هشتم (ساختمان حیاط مرکزی ) شکل سطح اشغال

ماخذ : ( کسمایی، 1369 : 108 )
اين الگو نيز در قطعات بزرگ قابل پيشنهاد است. ساختمان داراي چهار نماي اصلي است كه در چهار جهت مختلف جغرافيايي قرار دارد. از نظر عملكرد اقليمي، چنين الگويي تنها در مواردي قابل پيشنهاد است كه نماهاي مختلف داراي ارزشهاي متفاوتي باشند، يا امكان تغيير فصلي محل زندگي وجود داشته باشد، چون نماهاي مختلف در فصول مختلف عملكرد متفاوت دارند ( کسمایی، 1369 : 108 ).
اين الگو در مجموعه هاي ساختماني، بافت بسيار متراكمي را به وجود مي آورد. سايه متقابلي كه در اين الگو ايجاد مي شود بسيار زياد است و هميشه قسمتي از حياط در سايه قرار مي گيرد.
3-3-2-1-10- جهت گیری پلاک نسبت به معبر یا دسترسی پلاک به معبر
جدای از قسمت فضای باز ساختمان شمالی ( در قطعات با 60 درصد سطح اشغال ) که شامل 40 درصد طول پلاک شمالی ( برای پلاکهای جنوبی )، جهت گیری پلاک نسبت به معبر و دسترسی آن به معبر می تواند نقش مهمی در ارتفاع پذیری و سایه اندازی بناها داشته باشد. چنانچه بین ساختمان شمال و ساختمان جنوبی معبری قرار داشته باشد، عرض معبر به 40 درصد طول پلاک شمالی به ضابطه ارتفاع پذیری ساختمان جنوبی اضافه می شود.
در شبکه معابر بافت های شهری، قطعاتی که از طریق گذر شمالی نیز راه دسترسی دارند می توانند ارتفاع بیشتری اخذ کنند تا قطعاتی که فقط از طریق جنوب به گذر دسترسی دارند و شمال آنها پلاک قرار دارد. لذا بافت های شهری که درصد قطعات جنوبی آنها بیشتر از قطعات شمالی است، ساختمانهای آنها قابلیت ارتفاع پذیری بیشتری دارد.
جهت گیری پلاک نسبت به معبر یا دسترسی پلاک به معبر مانند سایر ویژگی ها و مشخصات فضایی – کالبدی ساختمانها دارای انواع واشکال مختلف است که تاثیر هر یک از آنها بر ارتفاع پذیری ساختمانها متفاوت می باشد .از نظر طراحی شهری الگوهای معمول جهت گیری پلاک نسبت به معبر یا دسترسی پلاک به معبر را می توان در هشت دسته جای داد. در این قسمت الگوهای معمولی و متعارف جهت گیری پلاک نسبت به معبر یا دسترسی پلاک به معبر بررسی می گردند.
در اولین دسته از قطعات با توجه به جهت گیری قطعه نسبت به معبر یا دسترسی قطعه به معبر، قطعات یک بر قرار دارند که خود به چهار زیر دسته قابل تقسیم بندی هستند. این قطعات که به قطعات یک کله نیز معرفند عبارتند از :

– قطعات یک بر که فقط ازسمت شمال قطعه به معبر دسترسی دارند.
– قطعات یک بر که فقط ازسمت جنوب قطعه به معبر دسترسی دارند.
– قطعات یک بر که فقط ازسمت غرب قطعه به معبر دسترسی دارند. در این سایت مطالب به صورت text only نمایش داده می شود و عکس ها و نمودار ها و.. درج نمی شود. برای دانلود فایل اصلی به سایت sabzfile.com مراجعه نمایید
– قطعات یک بر که فقط ازسمت شرق قطعه به معبر دسترسی دارند.
شکل شماره ( 3-18 ) : جهت گیری پلاک نسبت به معبر

متن کامل در sabzfile.com

ماخذ : ( سعیدنیا ، 1383 : 56 )
دومین دسته از قطعات با توجه به جهت گیری قطعه نسبت به معبر یا دسترسی قطعه به معبر، قطعات دو می باشند که خود به چهار زیر دسته قابل تقسیم بندی هستند. این قطعات که به قطعات دوکله و دونبش نیز معرفند عبارتند از :
– قطعات دو بر که از سمت شمال و جنوب قطعه به معبر دسترسی دارند. این قطعات که به آنها قطعات دو کله نیز می گویند، از نظر سایه اندازی بر ساختمانهای شمالی و سایه پذیری از ساختمانهای جنوبی بهترین شرایط را دارند و به اندازه عرض معبر شمالی می توانندارتفاع بیشتری داشته باشند .
– قطعات دو بر که از سمت شمال و شرق قطعه به معبر دسترسی دارند. این قطعات که به آنها قطعات دو نبش نیز می گویند، از نظر سایه اندازی بر ساختمانهای شمالی شرایط بهتری را دارند و به اندازه عرض معبر شمالی می توانند ارتفاع بیشتری داشته باشند.
– قطعات دو برکه از سمت شمال و غرب قطعه به معبر دسترسی دارند. این قطعات که به آنها قطعات دو نبش نیز می گویند، از نظر سایه اندازی بر ساختمانهای شمالی شرایط بهتری را دارند و به اندازه عرض معبر شمالی می توانند ارتفاع بیشتری داشته باشند.
– قطعات دو بر که از سمت جنوب و شرق قطعه به معبر دسترسی دارند. این قطعات که به آنها قطعات دو نبش نیز می گویند، از نظر سایه پذیری ساختمانهای شمالی شرایط بهتری را دارند و به انداز عرض معبرجنوبی، ساختمانهای شمالی آنها می توانند ارتفاع بیشتری داشته باشند.
– قطعات دو بر که از سمت جنوب و غرب قطعه به معبر دسترسی دارند. این قطعات که به آنها قطعات دو نبش نیز می گویند از نظر سایه پذیری ساختمانهای شمالی شرایط بهتری را دارند و به اندازه عرض معبرجنوبی، ساختمانهای شمالی آنها می توانند ارتفاع بیشتری داشته باشند.
– قطعات دو بر که از سمت شرق و غرب قطعه به معبر دسترسی دارند. این قطعات با توجه به اینکه معبر در شرق و غرب آنها قرار می گیرد از نظرسایه اندازی و سایه پذیری ساختمانها ویژگی و شرایط خاصی ندارند و ارتفاع پذیری آنها فقط تابع عرض قطعات شمالی آنهاست.
سومین دسته از قطعات با توجه به جهت گیری قطعه نسبت به معبر، قطعات سه برهستند که خود به چهار زیر دسته قابل تقسیم بندی هستند. این قطعات که به قطعات سه کله نیز معرفند عبارتند از :
– قطعات سه بر که ازسمت شمال و جنوب و شرق قطعه به معبر دسترسی دارند.
– قطعات سه برکه ازسمت شمال و جنوب وغرب قطعه به معبر دسترسی دارند.
– قطعات سه بر از سمت شمال و غرب و شرق قطعه به معبر دسترسی دارند.
– قطعات سه بر از سمت جنوب وغرب و شرق قطعه به معبر دسترسی دارند.
از میان این چهار زیر دسته، سه دسته که از طریق شمال قطعه با معبر راه دسترسی دارند (البته بشرط اینکه راه دسترسی کل عرض شمالی قطعه را در بر بگیرد) از نظر ارتفاع پذیری بر قطعات مجاور بویژه قطعات شمالی شرایط بهتری دارند و سه دسته دیگر که از طریق جنوب قطعه با معبر راه دسترسی دارند (البته بشرط اینکه راه دسترسی کل عرض جنوبی قطعه را در بر بگیرد) از نظر سایه پذیری از قطعات مجاور شمالی شرایط بهتری دارند.
چهارمین دسته از قطعات با توجه به جهت گیری قطعه نسبت به معبر یا دسترسی قطعه به معبر، قطعات چهار بر قرار دارند که دسته بندی دیگری ندارند . این قطعات از چهار جهت به معبر دسترسی دارند. تعداد و فراوانی اینگونه قطعات در قطعه بندی اراضی مسکونی شهری از سه دسته دیگر بسیار کمتراست. در بافت های شهری طراحی شده به صورت هندسی اینگونه قطعات معمولا قطعات اراضی خدمات شهری و محله ای هستند و یا فقط در الگوی مجموعه های مسکونی بلند مرتبه که مساحت زیادی دارند، می توان مشاهده نمود. در بافت های شهری ارگانیک و غیر هندسی در موارد معدودی اینگونه قطعات را می توان مشاهده نمود. از نظر شرایط ارتفاع پذیری اینگونه قطعات نه تنها کمترین تاثیر را بر قطعات اطراف می گذارند، بلکه کمترین تاثیر را نیز می پذیرند. از نظر دریافت انرژی تشعشعی خورشید، شرایط اینگونه قطعات مشابه قطعاتی است که شکل سطح اشغال آنها به صورتی است که ساختمان در وسط قطعه زمین مورد نظر قرار گرفته و از چهارطرف با هوای خارج ارتباط دارد (مطابق الگوی شماره 1).
3-3-2-2- ویژگیها و مشخصات فضایی – کالبدی گروهی پلاک ها و ساختمانهای همجوار و بافت
از مهمترین ویژگی ها و مشخصات فضایی – کالبدی بافت مسکونی که بر ارتفاع پذیری ساختمانها برسایر ساختمانهای همجوار موثر است، می توان به عوامل و مولفه های متعددی از جمله الگوی شبکه معابر، عرض معابر و جهت معابراشاره نمود. لازم به اشاره می باشد که موضوع ارتفاع پذیری ساختمانها را نمی توان فقط برای یک ساختمان و بنای منفرد در نظر گرفت، بلکه باید آن را در رابطه با کل یک بافت مسکونی نیز در نظر گرفت. در نتیجه توجه به عوامل و مولفه های فضایی و کالبدی گروهی قطعات و ساختمانها همجوار و موقعیت آنها در بافت را مد نظر قرار داد. در همین خصوص ویژگی ها و مشخصات فضایی – کالبدی شبکه معابر و وضعیت آن را نیز می توان در این رده جای داد که در زیر به توضیح و تاثیر آنها بر ارتفاع پذیری بناها می پردازد.
3-3-2-2-1- الگوی شبکه معابر
الگوی شبکه معابر، نه تنها نقش تعیین کننده در ساختار فضایی شهر دارد، بلکه استخوان بندی و ساختار بافت های شهر را تشکیل می دهند و بتدریج قطعات با توجه به معابر، در کنار یکدیگر و معابر چیده می شوند. شبکه دسترسی ارگانیک در بافت سنتی شهرها، قطعات غیر هندسی را تشکیل داده و شبکه شطرنجی دسترسیها در شهرسازی مدرن، قطعات هندسی و متشابه و یکنواخت را موجب شده است.
هریک از الگوهای شبکه معابر بافت شهری ( شبکه دسترسی ارگانیک و الگوی شبکه دسترسی منظم و هندسی ) تاثیرات متفاوتی بر ارتفاع پذیری ساختمانهای جنوبی بر ساختمانهای شمالی دارد. اما این تاثیرات نه مستقیم بلکه غیر مستقیم می باشد. در واقع در بافت های منظم و هندسی ضوابط و مقررات کنترل ارتفاع پذیری طرح های تفصیلی آسان تر از بافت های ارگانیک و با قطعات نامنظم قابل اجرائ است. در حقیقت به نظر می رسد ضوابط و مقررات کنترل ارتفاع پذیری ساختمانها در طرح های تفصیلی با توجه به شرایط بافت های منظم و هندسی تنظیم شده است و در بافت های ارگانیک نه تنها قابلیت اجرای کمی دارد، بلکه در بسیاری موارد، بدلیل مشخصات و ویژگی های قطعات اینگونه بافت مشکلاتی را در ساخت و ساز در اینگونه بافتها ایجاد می کند.
جدای از تاثیری که الگوی شبکه معابر از طریق تاثیر بر نظم هندسی قطعات بر ارتفاع پذیری ساختمانها دارد، از طریق عرض معابر نیز به طور مستقیم بر ارتفاع پذیری ساختمانها تاثیر دارد.

3-3-2-2-2- عرض معابر در این سایت مطالب به صورت text only نمایش داده می شود و عکس ها و نمودار ها و.. درج نمی شود. برای دانلود فایل اصلی به سایت sabzfile.com مراجعه نمایید
همانگونه که دربخش دسترسی قطعه به معبر اشاره شد، جدای از قسمت فضای باز ساختمان شمالی ( در قطعات با 60 درصد سطح اشغال ) که شامل 40 درصد طول پلاک شمالی ( برای پلاکهای جنوبی )، جهت گیری پلاک نسبت به معبر و دسترسی آن به معبر می تواند نقش مهمی در ارتفاع پذیری و سایه اندازی بناها داشته باشد. چنانچه بین ساختمان شمال و ساختمان جنوبی معبری قرار داشته باشد، عرض معبر به 40 درصد طول پلاک شمالی به ضابطه ارتفاع پذیری ساختمان جنوبی اضافه می شود و نقش موثری در ارتفاع پذیری بنا نسبت به قطعاتی که فاقد معبر هستند دارد زیرا پلاکهای مذکور فقط از قاعده 40 درصد طول پلاک شمالی بهره می برند ولی پلاکهایی که دارای معبر نیز هستند علاوه بر قاعده40 درصد، عرض معبر نیز بر ارتفاع آنها می افزاید.
3-3-2-2-3- جهت معابر
جهت معابر نیز یکی از عوامل موثر در ارتفاع پذیری محیط های مسکونی است. بدیهی است در تعیین این جهت، عواملی چون شیب و توپوگرافی زمین و عوارض طبیعی موجود، موقعیت و جهت محورهای اصلی دسترسی و … و همچنین شرایط اقلیمی تاثیر می گذارند ( کسمایی،1369 : 131 ).