پایان نامه در مورد مشهد، شهری، حکمرانی، حکمروایی

مفاهیم حکمرانی در برنامه چهارم توسعه
این برنامه طی سال های 1388 – 1384 در قالب سند چشم انداز و همزمان با آن سند تهیه شد که به مشارکت مستقیم و غیر مستقیم شهروندان به شرح زیر اشاره می کند :
1. تهیه و تدوین قانون جامع شهرسازی و معماری کشور ( ماده 30 ) : این ماده ظرفیت خوبی برای پیش بینی ساز وکاز مشارکتی در تهیه طرح هی جامع و تفضیلی شهر ها دارد . ؛
2. تدوین منشور حقوق شهروندی ( ماده 99 ) : براساس این ماده می توان مشارکت را به صورت یک حق برای شهروندان تبیین کرد ؛
3. لزوم تدوین طرح جامع مشارکت و نظارت مردم , سازمان ها و نهادهای غیر دولتی و شورای اسلامی در توسعه پایدار ( ماده 98 )
4. توسعه مشارکت همه جانبه ایرانیان براساس حق برابر شهروندی در نظام تصمیم سازی , تصمیم گیری و مدیریت اجرایی کشور ( ماده 119 ) ؛
5. رفع موانع انحصار , تقویت رقابت پذیری و فراهم سازی زمینه های بسط مشارکت مردم ( ماده 104 ) ( مجلس شورای اسلامی , 1383 )
از این رو در اسناد توسعه قبل از انقلاب باتوجه به استفاده از الگوهای غربی ونبود دانش بومی در طرح های توسعه شهری نقش حکمرانی خوب در برنامه بی اثر بود . لیکن به تدریج در اواخر دوره پهلوی شاهد دخالت دادن نظرات انجمن های شهر در طرح های توسعه و نیز واگذاری مسولیت طرح های توسعه شهری به استان ها هستیم . این روند بعد از انقلاب استحکام بیشتری یافت , ولی تا برنامه سوم بازهم مشارکت مدنی در برنامه های توسعه پنج ساله رد پای موثری نداشت . پس مهم ترین برنامه ای که می توان به عنوان قانون مشارکت مدنی و تا حدی حکمرانی خوب بدان اشاره کرد قانون برنامه چهارم توسعه است که بستر آن از سند چشم انداز 1404 تهیه شده است .
2-6-4-مفاهیم حکمروانی در برنامه پنجم توسعه

متن کامل در sabzfile.com

در برنامه پنجم توسه 1394-1390 با باز گشت به گذشته و تاثیر پررنگ دولت در درآمد و هزینه کردن در آمد های نفتی دوباره نقش حکمرانی کمرنگ شده و تمرکز ذایی صرفا به نحوه توزیع در آمد , برنامه ریزی و بودجه ریزی در استان ها ( ماده 178 ) و اشاره به تدوین برنامه جامع تقسیمات کشوری با جهت گیری عدم تمرکز و تفویض اختیار به مدیران محلی و تقویت نقش استانداران ( ماده 186 ) ختم می شود . از طرفی هیچ گونه خط مشی روشنی برای تحقق اهداف سند چشم انداز در این برنامه مشاهده نمی شود . این برنامه تنها شرح وظایف دستگاه های دولتی و نحوه تامین و توزیع در آمدها را بیان کرده است .
جدول (10-2) روند شکل گیری حکمرانی خوب در اسناد فرادست نظام جمهوری اسلامی ایران
دوره زمانی عنوان سند موارد مطروحه در خصوص حکمرانی خوب
دوره قاجار وپهلوی قانون بلدیه انتخاب اعضای انجمن بلدیه از سوی مردم
قبل از انقلاب برنامه چهارم : تعامل با انجمن شهر در طرح جامع تهران و بندر لنگه
برنامه پنجم : کسب نظرات انجمن شهر در طرح های جامع
برنامه ششم : تمرکززدایی وواگذاری مدیریت معماری و شهرسازی به استان ها

بعد از انقلاب
قانون اساسی رشد دادن انسان به سوی نظام الهی به عنوان هدف حکومت
ایجاد زمینه بروزو شکوفایی استعدادها
مشارکت فعال عناصر جامعه در تمامی تصمیم گیری های سیاسی و سرنوشت ساز
آزادی و کرامت ابنای بشر
لزوم تشکیل نظارت شورایی
لزوم تشگیل شوراهای محلی و فرا محلی به عنوان ارکان تصمیم گیری و اداره امور کشور
رفع تبعیض و ایجاد امکانات عادلانه در زمینه مادی و معنوی
برنامه اول و دوم تمرکززدایی در مدیریت طرح های معماری و شهرسازی
برنامه سوم واگذاری مسائل محلی به مردم و نهادهای محلی و تصدی امور به مردم
افزایش نقش شوراهای اسلامی
واگذاری وظایف بیشتر به شهرداریها
سند چشم انداز ایران 1404 تاکید برمردم سالاری دینی – لزوم حفظ کرامت او حقوق انسانی – تاکید برمسولیت پذیری –لزوم گسترش روحبه تعاون و سازگاری اجتماعی – مشارکت مدنی در مدیریت کشور- تلاش برای تحقق عدالت اجتماعی –حمایت از نهادهای عمومی – تاکید برتمرکززدایی در حوزه های اداری واجرایی – بهره مند کردن دولت از همدلی و توانایی هایی عظیم مردمی – توانمندسازی بخش های خصوصی و کاهش تصدی دولت در قلمرو امور حاکمیتی
برنامه چهارم تدوین منشور حقوق شهروندی – لزوم تدوین طرح مشارکت و نظارت مردم و نهادهای غیر دولتی در توسعه – رفع اعصار وبسط مشارکت مردم – توسعه مشارکت در برابر حق شهروندی در نظام تصمیم سازی
برنامه پنجم بازگشت به تمرکز گرایی و کمرنگ شدن حکمرانی
منبع(جمع بندی از مطالب مجلس شورای اسلامی ,1383)

متن کامل در sabzfile.com

2-6-5-تحلیل نقش حکمرانی خوب در اسناد فرادستی کشور
به رغم سابقه40 ساله ضرورت حکمرانی خوب در جهان , این مهم در ایران به یک دهه اخیر باز می گردد که تبلور عملی آن را می توان در قانون برنامه چشم انداز ایران 1404 و نیز قانون برنامه چهارم توسعه اجتماعی , اقتصادی و فرهنگی ملاحضه کرد . در بررسی روند تکوینی حکمرانی خوب در ایران قابل ملاحظه است که نخستین نشانه های این فرایند با پیروزی انقلاب مشروطه رقم خورد , ولی الگوبرداری غربی در خصوص این نوع از حکمرانی و نیز عدم پذیرش حکومت با توجه به نظام حکمرانی سنتی و تمرکزگرا در ایران , مانعی جدی برای اجرای حکمرانی خوب بود , اما در دهه اخیر با اصلاح و اجرای قانون انتخابات شوراهای اسلامی این مهم وارد نقطه عطف جدیدی شد که آن هم به دلیل ضعف بدنه کارشناسی شوراها و عدم امکان دخالت ایشان در طرح های توسعه محلی عملا حکمرانی خوب را با نا کارآمدی مواجه کرد. از طرف دیگر تاکیدات دین مبین اسلام برلزوم تصمیم گیری های جمعی و نیز بهره گیری از این اصل در تدوین اصول قانون اساسی , لزوم ارائه راهکارهای اجرایی در این حوزه را امری اجتناب ناپذیر کرده است که در همین راستا بایستی در برنامه های بلند مدت و میان مدت لحاظ شود . از این رو از نخستین اقدامات مثبت انجام شده در این خصوص می توان به سند چشم انداز 20 ساله ایران 1404 و برنامه چهارم توسعه اشاره کرد , اما به دلیل حذف سازمان مدیریت و برنامه ریزی به عنوان سازمان بالا دست در تدوین این برنامه و نظارت برآن و نیز تاخیر در ارائه برنامه چهارم که با رویکردی کاملا متفاوت از اهداف سند چشم انداز تنظیم شده است , به نظر نمی رسد سمت گیری مثبتی را لااقل در سال های پیش رو از این برنامه و رویکرد بتوان انتظار داشت .

2-6-6-نتیجه گیری از تحلیل
با بررسی آنچه در روند حکمرانی خوب طی سده اخیر در ایران اتفاق افتاده است می توان دریافت که جامعه مدنی ایران , خواهان واگذاری امور مدیریتی به مردم از سطوح پایین تا بالا بوده اند , ولی با وضع قوانین دردوره های مختلف این مهم تا حد زیادی دچار نوسان شده است و به طور عمده دولت و حاکمیت تعیین کننده میزان واگذاری حکمرانی به مردم بوده اند . شاید بتوان از مهم ترین دستاوردهای روند ایجاد حکمرانی خوب بعد از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را به سند چشم انداز ایران 1404 و نیز برنامه چهارم توسعه در بعد از انقلاب مرتبط دانست و نیز از مهم ترین تحولات این دوره به برگزاری انتخابات شوراهای اسلامی که منشا شکل گیری این نوع مدیریت در کشور بوده اند اشاره کرد , اما بازگشت به گذشته در برنامه پنجم می تواند تا حدی این روند را تحت تاثیر قرار دهد . از این رو شایسته است تا با بهره گیری از قانون اساسی و در قالب سند چشم انداز ایران 1404 برنامه هایی را به منظور عملی شدن حکمرانی خوب تدوین کرد و به اجرا گذارد .
2-6-7- مدل مفهومی تحقیق
مدل مفهومی تحقیق برایند پنج بخش ذکر شده می باشد .

نمودار (10-2)ارزیابی شاخص های موثر در پیاده ساری مفهوم حکمروایی خوب شهری

منبع :نگارنده 1393
2-7-جمع بندی و نتیجه گیری
در فصل دوم برای فهم مسله مورد پژوهش مباحث در پنج بخش بیان گردید در بخش اول این فصل تعاریف و مفاهیم به کار رفته در زمینه مدیریت ،مدیریت شهری و ارتباط آن با برنامه ریزی شهری ،دیدگاه سیستمی در مدیریت شهری ،کاربرد مفهوم یکپارچگی مدیریت سازمانی در مدیریت شهری ،سابقه مدیریت شهری در کشور های مختلف ،مدل مدیریت شهری و به بیان اهداف مدیریت مجموعه شهری در ایران بیان گردید . در بخش دوم مباحث مربوط به مفاهیم حکمروایی به طور کامل تشریح گردید ،حکمروایی و حکومت ،شاخص های مختلف حکمروایی خوب شهری وابعاد، ،اهداف ،رویکرد ها و استراتژی ها ،مراحل اجرایی حکمروایی خوب شهری و جایگاه حکمروایی شهری در تئوری های پایه حکومت و قدرت شهری بیان گردید در بخش سوم مباحث مربوط به سه شاخص مشارکت ،شفافیت ،بینش راهبردی مورد بررسی قرارمی دهیم در بخش چهارم مباحث مربوط به حکمروایی مناطق کلان شهری بیان شد وبه بررسی وضعیت حکمروایی در کلان شهر های ایران پرداخته شد و در بخش پنجم مفاهیم حکمروایی دراسناد فرادستی کشور بیان گردید و در اخر مدل مفهومی تحقیق با توجه به این پنج بخش ارائه گردید .به طوری که در این مدل رابطه حکمروایی خوب شهری با قوانین موجود در کشور ومدیریت یکپارچه شهری ترسیم شده است و به خوبی مشخص است حکمروایی خوب شهری در صورتی تحقق پیدا می کند که مدیریت یکپارچه شهری نیز تحقق پیدا کند واین کار درصورت اصلاح قوانین و مقرارات تحقق پیدا می کند .
در این سایت مطالب به صورت text only نمایش داده می شود و عکس ها و نمودار ها و.. درج نمی شود. برای دانلود فایل اصلی به سایت sabzfile.com مراجعه نمایید

فصل سوم
شناخت محدوده مورد مطالعه
3-1-مقدمه
در این فصل جهت شناخت بیشتر شهر مشهد و مناطق مورد مطالعه ،ویژگی های جغرافیایی شهر مشهد به صورت توصیفی ارائه می شود. این ویژگی ها شامل ویژگی های طبیعی (موقعیت ریاضی و نسبی ،توپوگرافی ، زمین شناسی )ویژگی های اقلیمی ،ویژگی های جمعیتی,ویژگی های اجتماعی و اقتصادی ,معرفی مناطق 13 گانه مشهد وسپس معرفی کامل مناطق 4 و 8 از نظر ویژگی های کالبدی ، اقتصادی – اجتماعی ، محیطی و فرهنگی پرداخته می شود .
3-2-ویژگی های جغرافیای شهر مشهد
3-2-1-موقعیت ریاضی و نسبی
شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی , در شمال شرقی ایران , به فاصله 966 کیلومتری تهران قرار گرفته است .مشهد در 59 درجه و 15 دقیقه تا 60 در جه 36 دقیقه طول جغرافیایی و 35 درجه و 43 دقیقه تا 37 در جه و 8 دقیقه عرض جغرافیایی گسترده شده است . این شهر بین دو رشته کوه بینالود و هزار مسجد واقع گردیده و ارتفاع آن از سطح دریا 985 متر , وسعت آن حدود 204 کیلومتر مربع و جمعیت آن حدود 2.427.316نفر می باشد . از نظر موقعیت نسبی شهر الکترونیک مشهد به عنوان مرکز استان خراسان رضوی از شمال به اراضی تبادکان و طوس , از جنوب و غرب به اراضی شهرستان طرقبه شاندیز ( بینالود ) و از شرق به کنویست و میامی محدود می شود ( پورتال استانداری خراسان رضوی , 1393 ).

جدول شماره 1-3 : موقعیت و حدود جغرافیایی شهر مشهد
طول شرقی عرض شمالی
حداقل حداکثر حداقل حداکثر
دقیقه درجه دقیقه درجه دقیقه درجه دقیقه درجه
2 59 38 60 43 35 7 37
ماخذ :معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان رضوی , 1390 :2
نقشه شماره (1-3):موقعیت جغرافیایی مشهد

منبع :سازمان فناوری اطلاعات شهرداری مشهد ،1392

3-2-2-توپوگرافی
دشت مشهد از نظر توپوگرافی دارای وضعیت مسطحی است و فقط در بعضی نقاط موجدار است . با توجه به موقعیت خاص قرارگیری ارتفاعات کپه داغ و بینالود در ادامه سلسله جبال البرز , نواحی شمال و جنوبی خراسان موقعیت زلزله خیزی با خطر نسبی بالایی را دارا می باشد . در واقع دشت مشهد با دو رشته کوه موازی با جهت شمال غربی – جنوب شرقی محصور شده است . رشته کوه هزار مسجد که ادامه رشته ارتفاعات کپه داغ است , در شمال این رشته واقع شده است ( رضوانی , 1384: 28 ). ارتفاعات آلاداغ و بینالود در ناحیه جنوب دشت مشهد واقع هستند و امتداد ارتفاعات البرز محسوب می شوند ( رضوانی , 1384: 28).شهر مشهد در حاشیه جنوبی دره کشف رود , واقع در دشت مشهد , قرار گرفته است .این شهر از نظر توپو گرافی دارای شیب ملایمی حدود 2 در صد غرب به جنوب شرقی و امتداد جنوب به شمال شرقی است . در محدوده شهر مشهد عرض دره کشف رود به 28 تا 30 کیلومتر می رسد . ارتفاعات بخش جنوب غربی شهر , از جمله مهم ترین عوارض توپو گرافی و ژئومورفولوژیکی است که می تواند تاثیر قابل توجهی در توسعه و گسترش شهر داشته باشد به جز این عارضه در سایر بخش های شهر پدیده توپوگرافی خاصی به چشم نمی خورد (صابری فر , 1378 :101 ).
3-2-3-زمین شناسی در این سایت مطالب به صورت text only نمایش داده می شود و عکس ها و نمودار ها و.. درج نمی شود. برای دانلود فایل اصلی به سایت sabzfile.com مراجعه نمایید
این دشت براثر حرکات تکتونیکی چند گسل موازی که به صورت سلسله جبال منطقه , از شمال غرب به جنوب شرقی امتداد داشته و به صورت پلکانی , حالت افتادگی در آن ایجاد شده است , ضخامت رسوبات آبرفتی در قسمت حاشیه ارتفاعات جنوبی زیاد و در حاشیه شمالی کمتر است ,که از نظر ذخیره منابع آبی از اهمیت چندانی برخوردار نمی باشد .
3-2-4-ویژگی های اقلیمی