ساروخانی
به نقل از (علوی، ۱۳۷۵: ۴)

نگرش سیاسی «طرز تلقی سیاسی، آمادگی درونی برای انجام عمل به نحوی خاص در برابر پدیده ای سیاسی است. خواه این پدیده یک ایدئولوژی باشد خواه یک نیرو، مسأله یا امر مرتبط با احزاب سیاسی یا افراد سیاسی

گنجی، ۱۳۸۰

نگرش عبارتست از یک حالت عاطفی مثبت یا منفی نسبت به یک موضوع

کریمی، ۱۳۷۱

ترکیب شناخت ها، احساس ها و آمادگی برای عمل نسبت به یک چیز معینی، نگرش شخص نسبت به یک موضوع اجتماعی است

گل وردی، ۱۳۸۳: ۱۱۲

نگرش سیاسی احساس مثبت یا منفی نسبت به امور و پدیده های سیاسی است

با توجه به تعاریف نگرش و نگرش سیاسی و مطالبی که در این باب ذکر شد، می توان گفت: همه این تعاریف و مطالب، همگی دارای فصل مشترکی هستند و به این نکته اشاره دارند که نگرش یک حالت روحی است که آمادگی برای عمل ایجاد می کند و این که نگرش یک مفهوم چند بعدی است که شامل عناصر شناختی، عاطفی و رفتاری است که نحوه رفتار افراد را تعیین می کند. عنصر شناختی نگرش، مبین هر نوع نظر، شناخت و باور درباره موضوع نگرش و همچنین اطلاعات و آگاهی ها، دانستنی ها و حقایق همراه با بار ارزشی است. عنصر عاطفی نگرش، همان عنصر احساسی یا گرایش ها، هیجانات خوشایند یا ناخوشایند یا احساس منفی و مثبتی است که به هنگام اندیشیدن یا تصور کردن متعلق نگرش در شخص پدید می آید. سومین عنصر رفتاری یا آمادگی و گرایش به اقدام عملی در خصوص متعلق نگرش است. حال با توجه به آن چه آمد و با توجه به اهداف سیاسی دوره متوسطه می توان نتیجه گیری کرد: نگرش های سیاسی، دانش های همراه با ایدئولوژی یا اطلاعاتی پیرامون مبانی نظام سیاسی (ارزش ها یا ضدارزش ها به طور کل) تعبیر و تفسیر کرد که در این سه عنصر می گنجد و از این جهت نگرش سیاسی می تواند شامل مؤلفه هایی باشد که به معیارهای ارزشی، سیاسی – مذهب – جمهوری اسلامی اشاره دارد و با جهت گیری های مختلف سیاسی همراه است و اعتماد سیاسی دانش آموزان را جلب کرده و باعث تقویت هویت ملی سیاسی دانش آموزان می شود تا از این طریق آنان را آماده کنش سیاسی نماید. لذا در این پژوهش نقش های سیاسی، ارزش های سیاسی، هنجارهای سیاسی، اعتماد سیاسی و هویت ملی سیاسی بعنوان مؤلفه های نگرش سیاسی در نظر گرفته شده اند که در ادامه هر یک از آن ها را تعریف کرده و مستنداً شاخص ها و معرف های آن ها را ارائه می کنیم.
۳-۱۲-۲-۱- نقش های سیاسی:
بر اساس تعریف دایره العمارف علوم اجتماعی یک نقش، رفتار مورد انتظار مرتبط با یک جایگاه اجتماعی است. (بیرو،۱۳۷۰)
بر طبق نظریه پارسونز فعالیت یا کارها را می توان بر اساس چهار حوزه (بخش) جامعه نقسیم بندی کرد: امور اقتصادی، امور سیاسی، امور اجتماعی و امور فرهنگی. بر این اساس نقش های افراد را می توان به صورت افقی در ارتباط با چهار حوزه یاد شده به انواع اصلی زیر تقسیم کرد: نقش های فرهنگی، نقش های اجتماعی، نقش های سیاسی و نقش های اجتماعی. همچنین پارسونز معتقد است نقش ها را می توان بر اساس میزان مصرف انرژی و اطلاعات به نقش های راهبردی، نقش های بانفوذ، نقش های کمکی و نقش های عادی تقسیم کرد. (تفکیک عمودی نقش ها) مدل نقش های عمودی نیز به ترتیب زیر است:
نقش راهبردی
نقش با نفوذ
اطلاعات
انرژی
نقش کمکی
نقش عادی
(چلبی، ۱۳۷۵: ۱۷۱)
نقش راهبردی: نقش راهبردی نقشی است که کمترین انرژی را مصرف می کند ولی مصرف کننده بیشترین اطلاعات است. بنابراین بر سایر نقش ها نظارت دارد و کار تنسیق نمادی، جهت دهی و تعیین هدف را بر عهده دارد.
مصادیق تجربی آن: برنامه ریزان سیاسی و نظامی، دولتمردان، قانونگذاران، مسئولین قوه قضائیه، امراء و فرماندهان ارشد نظامی و انتظامی.
نقش با نفوذ: در سلسله مراتب اطلاعات و کنترل بعد از نقش راهبردی قرار می گیرد. این نقش اساساً کار کنترل، هماهنگی اجتماعی منابع قدرت، عملیاتی کردن اهداف و فعال کردن تعهد را بر عهده دارد. مصادیق تجربی آن: مدیران کل قوه مجریه، افسران ارشد، قضات و … .
نقش کمکی: که کار نظارت بیرونی و آنی را بر اجرای امور جهت تحقق اهداف به عهده دارد. به طور کلی این نقش بیشتر مصرف کننده انرژی است تا مصرف کننده اطلاعات.
مصادیق تجربی آن: مدیران اجرایی، افسران نظامی و انتظامی، دادیاران و … .
نقش عادی: بر خلاف نقش راهبردی، در تماس نزدیک با جهان اثباتی است. این نقش بیشترین انرژی را مصرف می نماید و از اطلاعات کمی استفاده می کند. اجرای وظایف روزمره و در حوزه سیاسی، تولید زور و قدرت از انتظارات ماهوی این نقش است.
مصادیق تجربی آن: سربازان، پاسبانان، پاسداران، خدمه و مستخدمین جزء (چلبی، ۱۳۷۵: ۱۷۴-۱۷۰)
در این پژوهش از تفکیک عمومی نقش های پارسونز و مدل چلبی استفاده شده است و مصادیق تجربی آن با تغییراتی جزئی بعنوان معرف های هر یک از نقش های راهبردی، با نفوذ، کمکی و عادی استفاده شده است.
۳-۱۲-۲-۲- ارزش های سیاسی:
در اصطلاح جامعه شناسی ارزش عبارت است از «چیزی که موضوع پذیرش همگان است.» (وثوقی و نیک خلق، ۱۳۷۴: ۱۸۷)

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.