• شرایطی که ایجاد نااطمینانی کند؛
  • کاهش کنترل بر رویدادها؛
  • شرایطی که درآن اطلاعات در دسترس به شدت کاهش یابد؛
  • شرایطی که همراه با افزایش فشارها و تنش برای کارکنان و جوامع باشد.
  • به اعتقاد الیوت و همکارانش همه بحران های سازمانی ویژگیهای مشترک زیردارند(الیوت، ۲۰۰۵)[۱۶]:

    1. بحران ها اکثریت ذینفعان سازمان را تحت تاثیر قرار می دهند؛
    2. در زمان بحران فشار زمانی برای پاسخ اضطراری وجود دارد؛
    3. یک بحران معمولا از یک اتفاق غیر مترقبه نشات می گیرد؛
    4. بحران شرایط مبهمی را بوجود می آورد که عوامل و تاثیرات بحران را نامشخص می سازد؛
    5. بحران تهدیدی جدی برای اهداف استراتژیک سازمان است.

    تعاریف مدیریت بحران
    مدیریت بحران را می توان چنین تعریف کرد؛ مدیریت بحران عبارت است از سیستم های فرماندهی، کنترل، ارتباطات، و اطلاعات برای پشتیبانی تصمیم گیران برای پیش بینی بحران هاف فرموله کردن بحران ها و اجرای هماهنگ این برنامه ها( البدوی، ۱۳۷۸).
    در تعریفی دیگر از مدیریت بحران چنین آمده است؛ هماهنگ سازی آگاهانه مجموعه تلاش ها و کوشش ها همراه با استفاده بهینه از ظرفیت های انسانی، فنی، مالی و غیر مالی با رویکرد طراحی و به کارگیری مجموعه ای از برنامه ها و فعالیت های مختلف در قبل، حین و بعد از بحران به گونه ای که حداکثر کارایی و اثربخشی عملیات امداد و نجات در حوادث و سوانح حاصل شود(طبرسا، ۱۳۸۳).
    مدیریت بحران مجموعه ای از فعالیت ها یا فرایندها برا تشخیص، مطاله یا پیش بینی بحران ها و مجموعه ای از اقدامات که سازمان را قادر به جلوگیری یا اداره موثر بحران ها می کند، می باشد(کاش و دارلینگ، ۱۹۹۸)[۱۷].
    مدیریت بحران در بر گیرنده برنامه ریزی، سازماندهی، رهبری و کنترل دارایی ها و فعالیت ها قبل، حین و بعد از مواجهه با رویداد غیر مترقبه به منظور کاهش زیانهای وارده به سازمان و بازسازی کامل سازمان می باشد(نای بلوم،۲۰۰۳)[۱۸].
    مدیریت بحران عبارت است از ، تلاش نظام یافته توسط اعضای سازمان همراه با ذینفعان خارج از سازمان، در جهت پیشگیری از بحران ها و یا مدیریت اثربخش آن ها در زمان وقوع(رضوان، ۱۳۸۵).
    گیگلوتی و رونالد (۱۹۹۱) مدیریت بحران را این چنین تعریف نموده اند: توانایی یک سازمان برای مقابله سریع، کارآمد و اثربخش بایک موقعیت اضطراری با هدف کاهش تهدید سلامت و روان افراد، از دست دادن داراییهای شرکت و کاهش تاثیر منفی بر عملیات عادی سازمان می باشد(هو و ان، ۱۹۹۹)[۱۹].
    اهداف مدیریت بحران
    هدف کلی مدیریت بحران، بهینه سازی فعالیت های مقابله با بحران و به حداقل رساندن خسارات ناشی از آن است. در واقع می توان گفت که هدف اصلی مدیریت بحران ، دستیابی به راه حلی معقول برای برطرف کردن شرایط غیر عادی است ، به گونه ای که منافع اساسی سازمان حفظ گردد( یقین لو، ۱۳۸۳).
    هدف اصلی مدیریت بحران ، برداشتن گام های صحیح و ارائه مراقبتهای لازم تا اطمینان حاصل نماییم که تاثیرات منفی ناشی از یک مسئله یا بحران، چه بر تصویر سازمان نزد عموم مردم و چه بر عملکرد آن ، تحت کنترل و تا حد امکان محدود شده اند. به طور کلی این اعتقاد وجود دارد که به خطر افتادن شهرت یک بنگاه، بزرگترین خطر در طی یک بحران محسوب می شود( کوستر، ۲۰۰۴)[۲۰].
    انواع بحران
    نویسندگان طبقه بندی گوناگونی از انواع بحران ها ارائه نموده اند که به برخی از آن ها اشاره می کنیم:
    طبقه بندی بحران ها از لحاظ نا گهانی بودن یا تدریجی بودن آن ها:
    بعضی از بحران ها به صورت ناگهانی و یک دفعه بوجود می آیند و اثرات ناگهانی بر محیط درونی و بیرونی سازمان می گذارند. به این بحران ها بحران ناگهانی می گویند. درمقابل این بحرانها، بحران های تدریجی وجود دارند که از یکسری مسائل بحران خیز شروع می شوند و در طول زمان تقویت شده و تا یک سطح آستانه ادامه و سپس بروز پیدا می کنند. برای مقایسه بحران های ناگهانی و تدریجی می توان از شش ویژگی کلیدی استفاده کرد. بحران های ناگهانی با سرعت به وجود می آیند؛ قابلیت پیش بینی کمی دارند؛ آشکارند؛ از یک رویداد مشخص یک دفعه ای شروع می شوند؛ در یک زمان ثابت به وقوع می پیوندند؛ و از عدم انطباق سازمان با یک جنبه یا تعداد کمی از جنبه های محیطی حاصل می شوند؛ در مقایسه، بحران های تدریجی به صورت تدریجی و تجمعی به وجود می آیند؛ قابلیت پیشبینی زیادی دارند؛ واضح و روشن نیستند؛ نقطه شروع آن ها از یک سطح آستانه است؛ با گذشت زمان احتمال وقوع آن ها بیشتر می شود و از عدم انطباق سازمان با چندین جنبه از محیط به وجود می آیند(پتر و لیچنتال ،۱۹۹۹)[۲۱]
    طبقه بندی بحران ها از دیدگاه میتراف و انگانس( میتراف و انگانس، ۱۳۸۱):

    1. بحران های اقتصادی: مانند اعتصاب های کارگری، سقوط بازار، کاهش درآمدهای اصلی.
    2. بحران های اطلاعاتی: مانند از دست دادن اطلاعات خصوصی و محرمانه، دست کاری اطلاعات کلیدی.
    3. بحران های مادی: مانند از بین رفتن تجهیزات و وسایل اصلی سازمان.
    4. بحران های منابع انسانی: مانند ازدست دادن کارکنان کلیدی
    5. بحران های حسن شهرت: مانند شایعه و تهمت به سازمان
    6. بحران های رفتارهای ناشی از بیماری روانی: مانند گروگان گیری و عملیات تروریستی
      برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.
    7. بحران های فاجعه های طبیعی: مانند زلزله، آتش سوزی، سیل

    طبقه بندی بحران ها با توجه به چگونگی بوجود آمدن آنها(بابایی اهری، ۱۳۸۲):

    1. بحران هایی که از درون سازمان نشات می گیرنداین بحران ها را می توان مسائل و مشکلات تولید، ارتباطات، نقص در سخت افزار یا نارسایی نرم افزار، مشکلات پروژه های عمد سازمان، موارد مربوط به مدیریت مالی، تعرض درونی میان نیروی کار یا بین نیروی کار و مدیریت عنوان کرد. در این گونه بحران ها معمولا کارکنان یا مدیران مورد سرزنش قرار می گیرند؛ ولی اغلب اوقات فقدان تفاهم، ارتباطات یا هماهنگی موجب این بحران ها می گردند. بحران های درون سازمانی منتظره هستند و کارکنان معمولا ان ها آگاهی دارند؛ اما به دلایلی کاری برای پیششگیری از آن انجام نمی دهند.